27. nov 2018.

O slobodnim medijima na Kolumbiji: Novi nazivi za staru propagandu

Svima je to dobro poznato: uloga medija u kreiranju i širenju laži i propagande kao sredstava za promovisanje i produbljivanje konflikta tokom jugoslovenskih ratova  1990-ih toliko je dobro dokumentovana da su primjeri stigli do udžbenika, dokumentarnih filmova i Haškog suda. Sudeći po Mariji Šajkaš, novinarki i medijskoj analitičaki koja je na univerzitetu Kolumbija, u Njujorku govorila o medijima na Balkanu, tokom ratova 90-ih nezavisni mediji u regionu doživjeli su prosperitet.

,,Iako može zvučati paradoksalno, period kasnih 1980-ih i početak 1990-ih nije samo bio obilježen usponom Slobodana Miloševića u Srbiji i njegovih dvojnika u drugim djelovima bivše Jugoslavije.  Ovo je, takođe, bilo vrijeme u kom su neki mediji bili kreirani sa misijom da promovišu slobodu izražavanja“, tvrdi Šajkaš. Ona je pomenula i činjenicu da je prvi nezavisni nedeljnik bio Monitor u Podgorici, nakon čega je u Beogradu izašlo Vreme, a oba su registrovana 1990. ,,Još od samog nastanka, članci obje pomenute novine bili su protiv rata, dok su podržavali vrijednosti civilnog društva“, kaže Šajkaš, dodajući da je Radio B-92, vođen istim principima, osnovan 1989. godine.

Govoreći prošle sedmice na Kolumbija univerzitetu u Njujorku, na predavanju: U ratu i miru – razvoj nezavisnog izvještavanja u zemljama bivše Jugoslavije, Šajkaš je rekla da su nezavisni  mediji dovodili u pitanje ratne narative, a da su napredno i vjerno izvještavali tokom tragičnog jugoslovenskog sukoba. Navela je primjer splitskog Feral Trbune, koji j prvi  objavio istraživačku priču  o hrvatskoj vojsci koja pljačka srpske kuće i radnje nakon akcije OlujaOslobođenje i Dani  iz Sarajeva, istraživali su tretman Srba u gradu pod opsadom. Monitor, kao i Danas i Vreme, bili su među rijetkim medijima koji su izvještavali o ulozi jugoslovenske vojske u ratnom Dubrovniku i Sarajevu, ili o akcijama paravojnih snaga.

U isto vrijeme, većina medija ratom razorene zemlje jasno se pokoravala nacionalističkim režimima. Kako bi shvatili lakoću sa kojom su upali u širenje izmišljotina i propagande, Šajkaš je govorila o značaju istorijskog konteksta, kao i činjenici da mediji u socijalističkoj Jugoslaviji nijesu bili slobodni. ,,Nijesmo bili podstaknuti da istražujemo greške ili da se ponašamo kao psi čuvari,“ rekla je Šajkaš koja je i sama prve medijske korake napravila u socijalističkoj Jugoslaviji. ,, Ako ništa drugo, bilo nam je rečeno da smo odgovorni za očuvanje i unapređenje socijalističkog političkog sistema.“

Povezane priče

Publika, uglavnom sastavljena od profesora, studenata i ljudi koji su živjeli u Jugoslaviji tokom 1990-ih,  je bila željna razgovora o sadašnjem stanju stvari. Profesorica Tanja Domi, sa  Kolumbije, koja je tokom 1990-ih radila kao stručnjak za medije u regionu, rekla je da je medijska situacija u Srbiji, Bosni i Crnoj Gori danas ,,veoma nalik onoj tokom i neposredno nakon ratova.“ Prema njenim riječima, jedan od glavnih problema je sve veća tablodizacija. Šajkaš je rekla da je taj pojam i dalje aktuelan, dodajući da danas imamo iste probleme i nove termine. ,,Danas koristimo izraz politički spin umjesto propagande, kao i izraz lažne vijesti umjesto izmišljotina i laži. U suštini, pričamo o istim stvarima. Nažalost, ove karakteristike vidimo i daleko izvan Balkana“, rekla je ona.

R. M.

Ostavite komentar

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

*

Na našem sajtu biće objavljeni svi pristigli komentari, osim komentara koji sadrže govor mržnje, psovke i uvrede ili nisu u vezi sa temom članka koji se komentariše. Govor mržnje definisan je Zakonom o javnom informisanju, koji u članu 38. kaže: „Zabranjeno je objavljivanje ideja, informacija i mišljenja kojima se podstiče diskriminacija, mržnja ili nasilje protiv lica ili grupe lica zbog njihovog pripadanja ili nepripadanja nekoj rasi, veri, naciji, etničkoj grupi, polu ili zbog njihove seksualne opredeljenosti, bez obzira na to da li je objavljivanjem učinjeno krivično delo“. Pre nego što budu objavljeni, komentari moraju biti odobreni od strane naših moderatora, pa vas molimo za malo strpljenja.

Send this to a friend