Subotica u srcu, Bačka Topola u vidokrugu: Ko zarađuje na lokalnom informisanju?

Njihovi nosioci su mediji koji, međutim, sa lokalom – izuzev kada se radi o raspodeli budžetskih sredstava – nemaju veze. Podjednako su prisutni i kada se direktnim ugovaranjem dele novci poreskih obveznika za kupovinu vremena za televizijsko i radijsko emitovanje, odnosno vremena za emitovanje programskih sadržaja od pružaoca medijskih usluga, što je praksa koja je uspešno zaživela i u Subotici i u Bačkoj Topoli 2024. godine, stavljajući u drugi plan medijske konkurse, odnosno produkciju medijskih sadržaja od javnog interesa.

Analiza raspodele sredstava namenjenih medijima, da li po osnovu medijskih konkursa ili po osnovu kupovine vremena za emitovanje programskih sadržaja, koju je Magločistač sproveo na primeru Subotice i Bačke Topole, pokazuje da novca ima, ali je pitanje da li se taj novac svrsishodno deli.

U Subotici najviše novca za Novosadsku TV

Tokom četiri godine, od 2020. do 2023, iz budžeta Grada Subotice je više od 20 odsto sredstava opredeljnih za medijske konkurse bilo dodeljno medijima koji nisu iz Subotice.

Za Konkurs za sufinansiranje projekata proizvodnje medijskih sadržaja iz oblasti javnog informisanja, Grad Subotica je 2020. opredelio 39,4 miliona dinara za 42 odabrana projekta, od 60 podnetih prijava.

Te godine, medijima tj. produkcijama čije sedište nije u Subotici dodeljeno je 9,15 miliona, odnosno 23,2 posto od ukupno opredeljenih sredstava.

Za iste namene, konkursom je 2021. godine bilo opredeljeno 33,3 miliona dinara za 45 odabranih projekata od podnetih 65 prijava, a ukupno 8,5 miliona, odnosno 25 odsto ili svaki četvrti dinar je po ovom osnovu otišao iz Subotice.

Na konkurs vredan 40,1 milion dinara 2022. godine stiglo je 67 prijava, od čega su za finansiranje odabrana 44 projekta. Ukupno 8,3 miliona, ili svaki peti dinar po ovom konkursu je otišao van Subotice.

Na konkurs vredan 44,1 milion dinara je 2023. godine stiglo 75 prijava, od čega je za finansiranje odabrano 40 projektnih predloga. Ukupno 9,3 miliona tj. više od 20 odsto od za ove namene opredeljnih sredstava otišlo je van Subotice.

Do promene načina budžetskog finansiranja medija dolazi 2024. godine, kada se sredstva povećavaju, ali se isplaćuju i mimo konkursa tj. kroz direktno ugovaranje medijskih usluga, a po osnovu Zakona o javnim nabavkama, po kojem se od javnih nabavki mogu izuzeti kupovina vremena za televizijsko, radijsko emitovanje, odnosno vremena za emitovanje programskih sadržaja od pružaoca medijskih usluga.

Tako su Gradska uprava Grada Subotice, Gradonačelnik Subotice i Gradsko veće Grada Subotice sklopili sa medijskim kućama iz Subotice, ali iz Novog Sada, Beograda i Bačke Topole ugovore vredne ukupno 92.563.000 dinara.

Najveći deo tog novca, 86,8 miliona dinara, ostao je u Subotici, ali pozamašne svote dobijaju i Balkan TV (1,2 milona dinara), Alo media system iz Beograda (1,5 miliona dinara), Impres iz Bačke Topole (1 milion dinara), te Novosadska TV (2 miliona dinara).

Ova praksa nastavljena je i u 2025. godini. Tada je konkursom raspodeljen isti iznos kao i godinu pre – 4,6 miliona dinara, koja su dodeljena mahom subotičkim medijima. Projektu Eparhije bačke SPC dodeljeno je uobičajenih 100.000 dinara, a novina je Savez Srba regiona iz Beograda, kom je po osnovu konkursa za sufinansiranje projekata proizvodnje medijskih sadržaja od javnog interesa odobreno 150.000 dinara.

Ali, direktnim ugovaranjem, iz budžeta je utrošeno skoro 15 puta više novca za medije – 73,3 miliona dinara. Dok su Gradonačelnik i Gradsko veće Grada Subotice sklapali po ovom osnovu ugovore samo sa subotičkim medijima, dotle je Gradska uprava Grada Subotice sklopila ugovore sa pravnim licima van Subotice u vrednosti od 5 miliona dinara.

Dva miliona dinara plaćena je usluga emitovanja – objave programskog sadržaja na portalu poredak.rs sa Institutom za političko umrežavanje iz Novog Sada.

Sa Digital media network iz Beograda sklopljen je ugovor vredan 500.000 dinara za objave programskog sadržaja na portalu 24sedam.rs.

Milion i po dinara vredan je ugovor sa Alo media system za objave programskog sadržaja na portalu, dok je za radijsko emitovanje na srpskom jeziku sa Impresom iz Bačke Topole sklopljen ugovor u vrednosti milion dinara.

U Bačkoj Topoli najviše sredstava Fondaciji “Panonija”

U periodu od 2019. do 2023, iz budžeta Opštine Bačka Topola najveći deo sredstva namenjenih za informisanje građana i građanki bio je dodeljivan prvenstveno lokalnim medijima kroz konkurse za sufinansiranje medijskih projekata.

Za te potrebe, prosečno je bilo dodeljivano 15 miliona dinara godišnje, od kojih je polovinu najčešće dobijao Informativni centar Bačka Topola.

Praksa preusmeravanja novca na medije van Bačke Topole počela je da se primenjuje od 2024, kada je i ova opština prepoznala mogućnosti koje pruža Zakon o javnim nabavkama – direktno ugovaranje kupovine vremena za televizijsko, radijsko emitovanje, odnosno vremena za emitovanje programskih sadržaja od pružaoca medijskih usluga.

Paradoksalno, iste godine dolazi i do gašenja jedine lokalne televizije u Bačkoj Topoli, Express Channel-a, čiji je vlasnik 2022. postala subotička Fondacija “Panonija”, a kojoj se upravo 2024. dodeljuje najviše sredstava namenjenih medijima.

Konkurs za sufinansiranje projekata proizvodnje medijskih sadržaja je 2024, signifikantno, bio čak 14 puta manji u odnosu na prethodne cikluse, iznoseći svega milion dinara, od kojih je četvrtina dodeljena jednom od medija čiji je osnivač Fondacija “Panonija” – Panon TV.

Za lokalno informisanje građana i građanki Bačke Topole na mađarskom jeziku, listu Vajdasag ma, čiji je izdavač registrovan u Novom Sadu, dodeljeno je bilo 100.000 dinara, koliko je dobio i beogradski portal Romanenevimata.rs.

Slično je bilo i naredne, 2025. godine, kada je Opština Bačka Topola kroz medijski konkurs i nabavke za kupovinu medijskog prostora izdvojila iznad 13 miliona dinara, od čega je za konkursno sufinansiranje medijskih projekata bilo namenjeno tek 1,2 miliona.

Ali, i od te male sume, samo je trećina ostala u lokalu, dok je 64 odsto, tačnije 8,6 miliona dinara bilo usmereno na izdavače medija koji su registrovani van Bačke Topole.

Tako je po osnovu konkursa za sufinansiranje projekata proizvodnje medijskih sadržaja iz oblasti javnog informisanja subotičkoj Fondaciji “Panonija” pripala polovina budžeta (400.000 dinara) za projekat Panon TV-a “Bačka Topola u vidokrugu”, dok je Subotički mađarski radio, istog izdavača, dobio 250.000 dinara za projekat „Ljubitelji prirode Bačka Topola“.

Po istom konkursu, 100.000 dinara je dodeljeno novosadskom listu Dnevnik za „Turističke dragulje Bačke Topole“, a isto toliko dobilo je i Udruženje građana „Drugi novi centar“ iz Pančeva za projekat koji nosi naziv „Zelena strana Bačke Topole 2025“.

Mimo konkursa, odnosno na osnovu direktnog ugovaranja sa pružaocima medijskih usluga,  2024. i 2025. godine je oko 60 odsto od opredeljene sume bilo usmeravano na medije registorvane van Bačke Topole.

Lokalna samouprava je tako 2024, prema dokumentaciji dostavljenoj Magločistaču na osnovu zahteva za pristup informacijama od javnog značaja, sklopila bar 5 ugovora vrednih više od 10 miliona dinara, a najveća suma u iznosu od preko 6 miliona dinara dodeljena je ponovo Fondaciji “Panonija” iz Subotice, dok su ponude tražene još i od Pro media iz Ade, kao i od subotičke Dinovizije.

“Panonija” se ugovorom obavezala da će tokom osam meseci proizvesti po 110 medijskih sadržaja na televiziji, radiju, kao i na internet stranici.

O postupku javne nabavke je u ovom slučaju odlučivala komisija u sastavu Suromi Kristijan koji je u Opštini Bačka Topola zadužen za javne nabavke, Stevan Ančevski, nekadašnji zamenik predsednika Opštine Bačka Topola i Nada Mehaković, šefica kabineta predsednika Opštine Bačka Topola.

Naredne, 2025. godine, Opštinska uprava Opštine Bačka Topola je podnela zahtev za pokretanje javne nabavke na koje se zakon ne primenjuje, u vezi sa vršenjem usluge emitovanja programa u posebnim postupcima na srpskom i mađarskom jeziku, vredne preko 12 miliona dinara.

Od te sume, veći deo je otišao za kupovinu medijskog prostora na medijima koji izveštavaju na mađarskom jeziku, pa je tako 7,8 miliona, odnosno više od 60 odsto pripalo Panon TV, čiji je izdavač Fondacija “Panonija”, kao najpovoljnijem ponuđaču.

Za taj iznos je tokom 10 meseci obezbeđeno emitovanje po 140 sadržaja na radiju, televiziji iportalu.

Ceo tekst čitajte OVDE.