Partijski megafon u krizi uprkos finansiranju iz budžeta: Šta se dešava sa novosadskim „Dnevnikom”?

„Kompanija Dnevnik Vojvodina Pres, izdavač lista „Dnevnik”, nalazi se u teškoj finansijskoj situaciji, najtežem izazovu u 84 godine postojanja“, objavljeno je u četvrtak, 5. novembra, na „Dnevnikovom” portalu.

U saopštenju se navodi da su računi kompanije u blokadi, zbog čega zaposlenima kasni isplata druge polovine septembarske plate. Ne navodi se, međutim, koliki je iznos blokade, niti kako kompanija planira da reši finansijske probleme. Tvrde i da broj zaposlenih prevazilazi mogućnosti kompanije i njene realne prihode, ali se ne zna da li će zbog toga biti otpuštanja.

U saopštenju se ponosno pozivaju na tradiciju, navodeći da su za zaposlene, saradnike i čitaoce „više od novina“. Veruju da upravo zbog te tradicije zaslužuju podršku građana, institucija, privrednika, medijskih udruženja i kolega.

„Svako naše izdanje čuva se u arhivi Matice srpske, kao trajno svedočanstvo o vremenu, ljudima i događajima i dragocen izvor za buduće generacije i istraživače istorije“, ističu.

Ipak, ako bi neki budući istraživači istorije prošlost proučavali na osnovu izdanja „Dnevnika“ u periodu vlasti Srpske napredne stranke, u njima bi našli više propagande nego istine.

Uspon i pad „Dnevnika“ od 2012. godine teško je odvojiti od političke sudbine Srpske napredne stranke. Dok se uređivačka politika lista sve više približavala stavovima SNS-a, izdavač se u velikoj meri oslanjao na javni novac: dobijali su milionske iznose kroz subvencije, konkurse i poslove s državnim institucijama. Sada, nakon izbornog poraza SNS-a i promene političkih okolnosti, postavlja se pitanje može li „Dnevnik“ da opstane bez dosadašnjeg nivoa podrške iz budžeta.

Budućnost i zavisnost od budžetskih sredstava

Aktuelna blokada računa zbog poreskog duga od 30 miliona dinara očekivani je epilog višegodišnjih finansijskih problema, iz kojih se kompanija redovno „vadila“ zahvaljujući pomoći države. Dok je 2022. i 2023. godine poslovala s relativno skromnom neto dobiti, u naredne dve godine usledio je strmoglavi pad. Neto gubitak je 2024. iznosio 18 miliona, a 2025. godine čak 32,3 miliona dinara.

Finansijske probleme dodatno su produbljivale tužbe građana zbog spornih tekstova, kao i prinudna naplata dugova od strane drugih firmi. Ipak, glavni uzrok krize jeste pad prihoda od prodaje i usluga, koji su prethodnih godina iznosili oko 224 miliona dinara godišnje, da bi u 2025. pali na 172,5 miliona. Istovremeno, država je izdvajala sve više novca za ovaj medij: od sedam do deset miliona godišnje kroz subvencije prethodnih godina, došlo se do čak 46 miliona prošle godine. Ipak, ni ta pomoć nije bila dovoljna da pokrije gubitke.

Pored novca od projektnog sufinansiranja medija, „Dnevnik“ je zarađivao i na tenderima javnih institucija. Od 2022. godine ukupna vrednost dodeljenih tendera premašuje 165 miliona dinara. Samo tokom 2026. dobio je 156 poslova vrednih 8,5 miliona dinara, između ostalog od JKP „Informatika“, „Spensa“ i opština Ruma i Pančevo.

Najveći trošak „Dnevnika“ predstavljaju plate, za koje je u 2025. godini izdvojeno 165,8 miliona dinara. Kompanija ima 89 stalno zaposlenih i još oko 30 radnika angažovanih preko omladinskih zadruga.

Gubici nagomilani tokom prethodnih godina dostigli su krajem 2025. čak 507,3 miliona dinara. „Dnevnik“ duguje i više od 440 miliona dinara stranim osnivačima, dobavljačima i Fondu za razvoj, uključujući i neplaćene kamate. Uprkos dugoj tradiciji, kompanija nema ni sopstvenu zgradu, već posluje u iznajmljenim prostorijama.

Uređivačka politika i izveštavanje u periodu vlasti SNS-a

Kako je izgledalo izveštavanje „Dnevnika“ tokom godina u kojima je dobijao značajna sredstva iz budžeta najbolje pokazuju primeri iz novije istorije.

Nakon što je pala nadstrešnica u gradu u kom je list osnovan, u kom se štampa i izdaje, „Dnevnik” je o toj tragediji izveštavao tek nešto blaže od provladinih tabloida. Izveštavanje se uglavnom oslanjalo na saopštenja i stavove vladajuće stranke, uz relativizaciju događaja i izostavljanje ključnih detalja.

Primer je izveštavanje sa Trga slobode, gde su se Novosađani već 1. novembra 2024. godine okupili da odaju poštu stradalima, ali i zatraže odgovornost. „Dnevnik“ je objavljivao fotografije građana koji pale sveće, bez pominjanja i fotografija brojnih transparenata kojima su se tražile odgovornost i ostavke.

Kada je 5. novembra 2024. održan do tada najveći protest u Novom Sadu, „Dnevnikov” portal prenosio je poruke tadašnjeg predsednika Srbije, koji je u tajnosti došao ispred sedišta stranke, ali ne i na Železničku stanicu. U danima nakon protesta portal je pisao o „hronologiji haosa novosadske opozicije“, pretvaranju Novog Sada u „poligon za divljake“ i slično.

Tokom izborne kampanje „Dnevnik“ je prenosio poruke funkcionera SNS-a, autorske tekstove Miloša Vučevića, uvrede i omalovažavanja političkih protivnika. Tek nakon izbornog poraza SNS-a, u „Dnevniku“ se u neutralnom kontekstu pojavljuju pojedini predstavnici Studentske liste. Ipak, ovaj medij nastavlja da prenosi stavove Aleksandra Vučića i Miloša Vučevića.

Istorijat i perspektiva: Od simbola do partijskog glasila

Decenijama građen kao vojvođanski pandan beogradskoj „Politici“, „Dnevnik“ je prošao put od simbola novinarstva do finansijski iscrpljenog i tabloidizovanog medija. Njegovi koreni sežu u najmračnije dane fašističke okupacije Novog Sada, kada je 15. novembra 1942. godine pokrenut kao ilegalno glasilo Pokrajinskog narodnooslobodilačkog odbora Vojvodine. Prvi broj štampan je u podzemnoj štampariji kod Almaškog groblja, a prvi urednik Svetozar Marković uhapšen je i osuđen na smrt vešanjem 1943. godine.

Po oslobođenju, redakcija se vraća u Novi Sad, a list, koji od 1953. izlazi pod imenom „Dnevnik“, izrasta u jednu od najuticajnijih medijskih kuća u Vojvodini. Tokom sedamdesetih i osamdesetih beleži ogromne tiraže, okuplja ugledna novinarska imena i pokreće izdanja poput „Poljoprivrednika“, „Lovačkih novina“ i „Nevena“. Međutim, početkom devedesetih, poput mnogih državnih medija, klizi u ratnohuškačku retoriku. Nakon promena 2000. godine, redakcija pokušava da povrati profesionalni kredibilitet.

U talasu tranzicije 2003. godine nemački WAZ preuzima većinski udeo u kompaniji, a nakon njegovog povlačenja i niza vlasničkih promena, 2018. godine većinski vlasnik postaje Novosadska TV. Tradicionalni novinarski izraz tada sve više ustupa mesto tabloidizaciji, senzacionalizmu i jurnjavi za klikovima u službi Srpske napredne stranke.

Tako je list koji je nastao u antifašističkoj borbi i decenijama bio jedan od simbola vojvođanskog novinarstva postao medij čija je budućnost, nakon godina političke i finansijske zavisnosti, pod znakom pitanja.